De Europese richtlijn voor Right to Repair moet uiterlijk op 31 juli 2026 zijn omgezet in nationale wetgeving, maar Nederland haalt dat niet.
Het wetsvoorstel werd op 13 juli naar de Tweede Kamer gestuurd, maar behandeling volgt pas na het zomerreces. Brancheorganisatie Techniek Nederland verwacht daarom dat de richtlijn pas dit najaar wordt omgezet in Nederlandse wetgeving. De richtlijn moet reparatie aantrekkelijker maken en de levensduur van producten verlengen. Daarmee wil de Europese Unie elektronisch afval terugdringen, grondstoffen besparen en de circulaire economie versterken. Ook moet de wet de positie van onafhankelijke reparateurs verbeteren en consumenten meer keuze geven.
Een belangrijke verandering is dat consumenten zich na afloop van de garantie rechtstreeks tot de fabrikant kunnen wenden voor een reparatie. Fabrikanten moeten die reparatie vervolgens voor een redelijke prijs uitvoeren of laten uitvoeren. Daarnaast moeten zij ervoor zorgen dat reserveonderdelen beschikbaar en betaalbaar zijn.
Nederland klassiek terughoudend
De nieuwe regels gelden voor een aantal productcategorieën waarvoor al Europese eisen aan repareerbaarheid bestaan. Daaronder vallen onder meer smartphones. Producten als hoofdtelefoons, smartwatches en smart rings vallen voorlopig nog buiten de regeling. Hoewel de Europese Commissie werkt aan nieuwe regels voor de repareerbaarheid van computers, zijn laptops ook nog niet opgenomen in de lijst. De Europese Unie kan deze lijst later uitbreiden.
Het Nederlandse wetsvoorstel bevat vooralsnog geen aanvullende maatregelen om reparatie verder te stimuleren. Zo kiest het kabinet er niet voor om reparatievouchers, een reparatiefonds, fiscale voordelen of extra ondersteuning voor reparatiebedrijven op te nemen. In verschillende andere Europese landen bestaan dergelijke stimuleringsmaatregelen al wel. Een gemiste kans, aldus Techniek Nederland.
De richtlijn heeft ook gevolgen voor professionele reparateurs en onafhankelijke refurbishers. Volgens brancheorganisatie Free ICT Europe krijgen zij nieuwe rechten, bijvoorbeeld op het gebied van toegang tot reserveonderdelen, reparatie-informatie en diagnostische hulpmiddelen. Dat moet bijdragen aan een eerlijkere reparatiemarkt en meer mogelijkheden voor hergebruik van apparatuur.
Beperkingen
Tegelijkertijd wijst Free ICT Europe op een belangrijke beperking van de nieuwe regels. Er komt geen centrale Europese toezichthouder die toeziet op de naleving van de Right to Repair-richtlijn. In plaats daarvan moeten de lidstaten zelf bepalen hoe zij toezicht houden en welke sancties gelden bij overtredingen. De organisatie schrijft dat “goede wetgeving alleen effectief is als zij ook goed wordt gehandhaafd”. Volgens Free ICT Europe kan deze decentrale aanpak leiden tot verschillen in handhaving tussen lidstaten. Ook bevat de richtlijn geen verplichting voor fabrikanten om gegevens te publiceren over reparatieverzoeken, prijzen van reserveonderdelen of geweigerde reparaties. Daardoor zullen overtredingen vaak pas zichtbaar worden wanneer reparatiebedrijven deze zelf melden.
Daarom roept Free ICT Europe onafhankelijke reparateurs en refurbishmentbedrijven op om gevallen van niet-naleving zorgvuldig vast te leggen. Ook adviseert de organisatie om samen te werken met nationale toezichthouders wanneer fabrikanten de toegang tot onderdelen, reparatie-informatie of software beperken.
