De cijfers van IDC en Omdia over de pc-markt zullen inmiddels de lezer wel bekend zijn. De twee analisten zien over de volle breedte van de markt de vraag wegvallen.
Dalingen tot 30% van het aantal shipments op jaarbasis zijn niet eerder voorgekomen. De grootste winnaar van deze dramatische ontwikkeling verdient aandacht. Het aantal shipments van fabrikanten naar de handelaren toe is op jaarbasis met 20,5% gedaald. Dat betekent dat er nog steeds nieuwe computers en laptops worden gemaakt en richting de distributeurs, importeurs en resellers gaan. Aan het eind van die keten staan bedrijven en particulieren die ze kopen.
Die laatste groep is echter zo klein geworden dat bij elke schakel in de keten minder wordt besteld. De lopende banden in de fabrieken die voor HP, Dell, Lenovo en anderen en honderden toeleveranciers werken draaien dus nog steeds, maar wel in een lager tempo.
AI de schuldige?
Iedereen wijst naar AI als de schuldige van deze situatie. Is dat terecht? Vanzelfsprekend heeft de manipulatieve vraag naar RAM door een handvol “AI bedrijven” de markt grondig verstoord. Fabrikanten zijn de productie gaan verleggen waardoor er minder componenten voor PC’s en laptops worden geproduceerd.
Bewuste keuze
Het is echter een verkeerd beeld dat de AI vraag de gewone vraag heeft verdrongen. Het is een bewuste keuze geweest van Samsung en vergelijkbare partijen om de output van gewone RAM te verlagen. Elke ondernemer heeft de vrijheid meer aandacht te besteden aan producten met grote marges en gegarandeerde afname. Dus de lopende band voor RAM stilzetten en de het personeel naar de lopende band voor AI overhevelen, daar is niets aan te doen.
Er is echter nog iets vreemds aan de hand. Micron heeft recent bekend gemaakt dat op gewone RAM de allerhoogste marges van alle producten, ooit, wordt gedraaid (86%!). Dit betekent niets anders dan het afknijpen van de markt een bewuste keuze is geweest. Micron en co dachten dankzij AI productie nog meer te kunnen verdienen op gewone producten.
Onvermijdelijk is wel dat die manipulatie maar korte tijd werkt. De kopersstaking die is ontstaan heeft men waarschijnlijk onderschat. Nu opeens de prijzen voor RAM fors laten dalen kan niet of de productie opschroeven zal wel niet kunnen. Dat er iets moet gebeuren is echter wel duidelijk.
Het draaiboek van de RAM bakkers zal geen rekening hebben gehouden met een zo grote daling van de vraag. Maar er speelt nog iets dat naast de RAM bakkers iedere toeleverancier raakt. De daling heeft ook te maken met het wegvallen van de pogingen meer te pc’s en laptops te verkopen omdat Windows 11 de eisen verhoogde. Dit opleving van de markt is maar tijdelijk geweest en volgde op een periode dat de shipments al onder druk stonden.
Om de neergang van de shipments echt te kunnen begrijpen moet je de cijfers uit 2015-2019 leggen naast die van dit jaar. Dan zie je iets dat lijkt op een markt waar de vraag naar nieuwe computers een steeds meer vlakke lijn vertoont.
De olifant heet levensduur
De olifant in de kamer, IDC en Omdia lijken die niet te zien net als een deel van de aanbodzijde, is dat de levensduur van pc’s en laptops enorm is toegenomen. Rond 2015 zijn de eerste grootschalige projecten gestart om de levensduur nog verder te laten toenemen. Anno 2026 is weinig reden een nieuwe computer te kopen. Het prijskaartje schrikt af en voor dagelijks gebruik is er een enorm uitgebreide markt van refurbished ontstaan.
Dat deel van de markt, waar gebruikte toestellen omgaan, is geheid een van de zaken die de RAM bakkers en anderen totaal onderschat hebben. Alles rond refurbished is ook daarom de grote winnaar van een kunstmatig gecreëerde schaarste.