5e editie • Jaarcongres Circulaire-IT • 10 november • Doorn

International E-waste Day: Nederland laat nog veel liggen

Er is wel vooruitgang

Nederland zamelde in 2025 een recordhoeveelheid van 245,4 miljoen kilo elektronica in, en toch blijven we achter bij de Europese doelstelling.

international-e-waste-days

Veel elektronica belandt nog altijd buiten de officiële verwerkingsketen. Op International E-Waste Day staat daarom de vraag centraal hoe Nederland de verspilling van apparaten en grondstoffen verder kan terugdringen.

Nederland heeft de afgelopen jaren een omvangrijke infrastructuur voor de inzameling van afgedankte elektronica opgebouwd. Producenten, retailers, gemeenten en gespecialiseerde verwerkers werken samen om apparaten een nieuwe bestemming te geven.

Toch is er weinig reden om achterover te leunen. Meer inzameling betekent niet automatisch minder verspilling. Een deel van de apparatuur verdwijnt nog steeds uit het zicht van de formele verwerkingsketen. Bovendien krijgt slechts een klein deel van de ingezamelde apparaten daadwerkelijk een tweede leven. International E-Waste Day, ieder jaar op 14 oktober, biedt een goed moment om de balans op te maken. Waar boekt Nederland vooruitgang en waar blijft de circulaire ambitie achter bij de praktijk?

Stichting OPEN zamelde in 2025 in totaal 245,4 miljoen kilo afgedankte elektronica in. Dat was drie procent meer dan een jaar eerder. Het was bovendien het vijfde opeenvolgende jaar met een inzamelrecord. Nederland beschikt inmiddels over meer dan 30.000 inleverpunten en ruim twintig sorteerlocaties. Toch krijgt het systeem nog niet alle afgedankte apparatuur boven water.

Volgens het onderzoek Dutch WEEE Flows 2024 genereerde Nederland dat jaar ongeveer 373.000 ton elektronisch afval. Daarvan werd circa 255.000 ton formeel ingezameld en verwerkt. Dat komt neer op 68,5 procent van de totale hoeveelheid. Inclusief export voor hergebruik stijgt dat aandeel naar 71,2 procent. De Europese doelstelling bedraagt 85 procent. Een deel van de apparatuur belandt bij het restafval of het bedrijfsafval. Andere apparaten verdwijnen in metaalstromen, waar ze niet altijd als elektronica worden herkend. Daardoor gaan waardevolle materialen verloren en bestaat het risico dat schadelijke stoffen niet correct worden verwerkt.

Afvalketen lekt nog steeds

Stichting OPEN probeert die lekstromen te beperken door metaalrecyclers te stimuleren afgedankte apparaten apart te houden. Deze aanpak leverde in 2024 bijna 64,7 miljoen kilo apparatuur op. Ook de overheid wil ingrijpen. Een wettelijke afgifteplicht moet bedrijven verplichten hun afgedankte elektrische en elektronische apparatuur via erkende inzamelaars of verwerkers af te voeren. De invoering wordt naar verwachting op 1 januari 2027 van kracht.

Dat is een stap vooruit, maar wetgeving alleen lost het probleem niet op. Bedrijven moeten de regels naleven en toezichthouders moeten overtredingen kunnen opsporen. Anders dreigt de afgifteplicht vooral op papier resultaat op te leveren. De aandacht voor e-waste gaat vaak uit naar inzameling en recycling. Toch begint circulariteit eerder: bij het voorkomen dat een apparaat afval wordt. Een laptop die langer meegaat, hoeft voorlopig niet te worden vervangen. Een smartphone die wordt gerepareerd, vraagt niet direct om een nieuw exemplaar. En een zakelijke computer kan na veilige gegevensverwijdering en kwaliteitscontrole vaak nog een tweede gebruiker krijgen.

Nederland heeft op dit terrein eveneens stappen gezet. In maart 2025 lanceerden het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Techniek Nederland het Nationaal Reparateursregister. Dat helpt consumenten bij het vinden van een reparateur. Daarnaast werkt Nederland aan de invoering van Europese reparatieregels. Die moeten reparatie van aangewezen productgroepen toegankelijker maken en fabrikanten verplichten bepaalde apparaten repareerbaar te houden.

De praktijk blijft echter weerbarstig. Reparatie kan duurder zijn dan vervanging. Onderdelen zijn niet altijd beschikbaar en softwareondersteuning stopt soms voordat een apparaat technisch is afgeschreven. Zolang vervangen eenvoudiger of goedkoper blijft, is de circulaire keuze voor consumenten niet vanzelfsprekend.

Kleine elektronica verdient meer

Dit jaar vraagt International E-Waste Day aandacht voor kleine, goedkope elektronica, ook wel fast tech genoemd. Denk aan oordopjes, adapters en laadkabels. Deze producten worden gemakkelijk vervangen en verdwijnen vervolgens in een la of bij het restafval. Door hun lage aanschafprijs loont reparatie vaak niet, terwijl de gebruikte materialen wel degelijk waarde hebben.

Dutch WEEE Flows 2024 schat dat in 2024 ongeveer 2.600 ton kleine IT- en telecomapparatuur bij het huishoudelijk restafval terechtkwam. Dat is veel minder dan de naar schatting 13.000 ton in 2010, maar de stroom is nog niet verdwenen. Voorlichting alleen is niet voldoende. Consumenten moeten kleine apparaten eenvoudig kunnen inleveren. Winkels en webwinkels moeten hun terugnameverplichtingen naleven. Producenten moeten bovendien nadenken over de levensduur en repareerbaarheid van hun producten.

Ook ingebouwde lithiumbatterijen vragen aandacht. Beschadigde batterijen kunnen brand veroorzaken bij de afvalinzameling en verwerking. Correcte inzameling beschermt dus niet alleen grondstoffen, maar ook medewerkers en installaties.

Producentenverantwoordelijkheid moet verder

De Nederlandse inzameling steunt grotendeels op uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Producenten en importeurs betalen mee aan de inzameling en verwerking van afgedankte apparatuur. Stichting OPEN organiseert een belangrijk deel van dit systeem. Maar een goed georganiseerde afvalstroom is niet hetzelfde als een circulaire economie. Volgens Stichting OPEN kreeg in 2025 bijna 1,8 miljoen kilo afgedankte apparatuur een tweede leven. Tegenover de totale inzameling van 245,4 miljoen kilo is dat bescheiden.

Die vergelijking vraagt om nuance. Niet ieder afgedankt apparaat is geschikt voor hergebruik en de inzameling omvat ook lampen en batterijen. Toch blijft de vraag relevant of Nederland de mogelijkheden voor hergebruik voldoende benut voordat apparatuur wordt gerecycled. Voor de sector ligt hier een belangrijke kans. Afgeschreven laptops, desktops, servers en netwerkapparatuur zijn niet automatisch waardeloos. Met veilige gegevensverwijdering, technische controles en transparante kwaliteitsnormen kunnen bedrijven veel apparatuur opnieuw inzetten.

Recycling blijft ondertussen noodzakelijk. Elektronica bevat koper, aluminium en andere waardevolle materialen. Sommige kritieke grondstoffen zijn echter moeilijk terug te winnen. Bovendien behoudt hergebruik meer van de oorspronkelijke waarde van een werkend apparaat dan recycling. Daarom zouden de prestaties van de sector niet alleen moeten worden afgemeten aan het aantal ingezamelde kilo’s. Ook de hoeveelheid hergebruik, de kwaliteit van de materiaalterugwinning en de levensduur van apparaten tellen mee.

Nederland boekt vooruitgang. De inzameling groeit, het netwerk is uitgebreid en reparatie krijgt meer aandacht. De aangekondigde afgifteplicht moet bovendien helpen om apparatuur uit informele afvalstromen terug te halen. Toch ligt de nadruk nog sterk op het verwerken van apparaten nadat ze zijn afgedankt. Juist daar kan Nederland een volgende stap zetten. Minder onnodige vervanging, betere reparatiemogelijkheden en meer hergebruik verkleinen de afvalstroom aan de bron.

Redacteur Circulaire-IT
Gerelateerde berichten

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) stelt 1,85 miljoen euro beschikbaar aan subsidie voor innovatieve technologieën rond kritieke grondstoffen. Bedrijven en onderzoeksorganisaties kunnen daarvoor subsidie aanvragen. Per project is maximaal...

Digital for Youth en ChatLicense gaan jongeren die een laptop ontvangen digitale vaardigheden bijbrengen. De samenwerking combineert het hergebruik van zakelijke laptops met voorlichting over veilig en bewust internetgebruik. Digital...

POST Luxembourg wil voor het einde van 2026 refurbished smartphones gaan verkopen in samenwerking met Recommerce. Het telecombedrijf richt zich op populaire modellen die niet meer nieuw verkrijgbaar zijn. Daarnaast...

mResell is actief in zeven nieuwe Europese landen via een samenwerking met marktplaats Refurbed. De Zweedse refurbisher biedt er onder meer refurbished Apple-apparaten aan. Met de uitbreiding komt het bedrijf...

Europese wetgeving gaat de komende jaren direct ingrijpen in de markt voor gebruikte en gerefurbishte IT, zo zegt Jan Hoogstrate van Free ICT Europe tijdens zijn Tech Talk op de...

Evenementen
feb
10
09:00 - 18:00 - Online
09:00 - 18:00 | Online
Magazines
Vacatures
Flex IT Distribution
Leiden
Flex IT Distribution
Circular IT group
Amsterdam
Out of Use